Τεχνολογία και βιβλίο

Δημοσιεύτηκε στις 20-05-2016

Η τεχνολογία ως θεραπαινίδα του βιβλίου

Τα τελευταία χρόνια, οι τεχνολογικές εξελίξεις στην βιβλιοπαραγωγή, έχουν αλλάξει πολύ τα δεδομένα από την πλευρά του δημιουργού αλλά και του αναγνώστη. Το ebook και οι νέες εκδοτικές ηλεκτρονικές επιλογές αναβάθμισαν και υποστήριξαν τη θέση του βιβλίου, δίνοντας μια νέα οπτική και επεκτείνοντας την αναγνωσιμότητα, κάτι το οποίο θεωρούμε μείζονος σημασίας. Αυτές οι αλλαγές μεταφράστηκαν σε μια άνευ προηγουμένου έκρηξη πωλήσεων των ebooks, ειδικά στις αγγλόφωνες χώρες, προσφέροντας παράλληλα λύσεις και νέες δυνατότητες στους συγγραφείς (ηλεκτρονική αυτοέκδοση), οι οποίοι παραδοσιακά εξαρτώνταν από τους εκδότες για την διακίνηση του έργου τους.

Πολλοί υποστήριξαν πως έρχεται το τέλος των έντυπων εκδόσεων, αφού άλλες βιομηχανίες όπως αυτή της μουσικής, λόγω των νέων τεχνολογιών, άλλαξαν εκ βαθέων τον τρόπο προώθησης και πώλησης. Η εξαφάνιση του βινυλίου στην μουσική βιομηχανία, η εμφάνιση συνδρομητικών υπηρεσιών μουσικής και οι εντυπωσιακές πωλήσεις των ebooks ήταν τα κύρια επιχειρήματα των ειδικών που αρθρογραφούσαν πως το τέλος του έντυπου βιβλίου πλησιάζει και το μέλλον της ανάγνωσης θα είναι ηλεκτρονικό. Όμως το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι ένα είδωλο βιβλίου, είναι δεδομένα σε μια πλακέτα που με την απαραίτητη μεταφορά ενέργειας συντίθενται μαζί με πολλά ακόμη προαπαιτούμενα, σε ευανάγνωστο κείμενο και ο σκόπος της δημιουργίας του είναι να υπηρετήσει το βιβλίο και όχι να το αντικαταστήσει, δίνοντας λύσεις κυρίως επι πρακτικών θεμάτων στους αναγνώστες. Απ' ό,τι φαίνεται λοιπόν, το μέλλον της ανάγνωσης ήρθε και έφυγε.

Τα πράγματα αποδείχθηκε πως ήταν κάπως έτσι. Τα τελευταία χρόνια οι πωλήσεις των ebooks και των έντυπων βιβλίων άρχισαν να ισοσκελίζονται, με αποτέλεσμα σήμερα τα βιβλία σε φυσική μορφή να παρουσιάζουν άνοδο πωλήσεων ενώ οι ηλεκτρονικές εκδόσεις πτώση . Όταν οι αναγνώστες συνειδητοποίησαν πως η ευκολία αγοράς με το πάτημα ενός κουμπιού δεν σήμαινε και την ανάγνωση του ebook, άρχισαν να είναι πιο φειδωλοί στις ηλεκτρονικές αγορές τους, ενώ είναι κοινά αποδεκτό πως όσα βιβλία και να περιέχει μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, δεν πλησιάζει την χάρη, το κύρος και την ζεστασιά μιας αληθινής. Παράλληλα, πολλές δημοσιευμένες μελέτες αναφέρουν αυξημένα επίπεδα κατανόησης του κειμένου αλλά και συναισθηματικής αλληλεπιδρασης, όταν η ανάγνωση γίνεται από έντυπο μέσο.

Αν και επικρατεί η αίσθηση πως υπάρχουν δύο στρατόπεδα αναγνωστών χωρισμένα σε πολέμιους και υποστηρικτές των ebooks, η αλήθεια ειναι πως μεγάλο ρόλο παίζει η τεχνολογική εξοικείωση. Οι αναγνώστες επιλέγουν τον τρόπο ανάγνωσης ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες, επιλέγοντας την πιο πρακτική. Όταν ο αναγνώστης έχει την δυνατότητα να διαλέξει σε τι μορφή θα διαβάσει το αγαπημένο του βιβλίο, θα προτιμούσε την έντυπη μορφή και οι αυξανόμενες πωλήσεις των βιβλίων σε φυσική μορφή το αποδεικνύουν, όπως επίσης αποδεικνύεται, πως η υφή του βιβλίου, η μυρωδιά, ο ήχος των σελίδων του, ή ακόμα οι σημειώσεις και οι λεκέδες πάνω του, συμβάλλουν καταλυτικά στην αναγνωστική εμπειρία.

Η παγκόσμια αγορά του βιβλίου αρχίζει να συμφιλιώνεται με το γεγονός της επικράτησης των έντυπων εκδόσεων, γίγαντες της λιανικής όπως η Amazon επενδύουν στην δημιουργία φυσικών βιβλιοπωλείων, ενώ εκδοτικοί κολοσσοί όπως η HarperCollins  συνεργάζονται με εφαρμογές έξυπνων τηλεφώνων που αλληλεπιδρούν με τις έντυπες εκδόσεις τους. Εταιρείες βγάζουν από την φαρέτρα τους τεχνολογίες που αλληλεπιδρούν με το φυσικό βιβλίο όπως Augmented Reality, Image Recognition και διάφορες άλλες υποστηρικτικες υπηρεσίες, πολλές από τις οποίες είναι πραγματικά εντυπωσιακές, προσθέτοντας κυρίως ψυχαγωγικό ή εκπαιδευτικό περιεχόμενο, παράλληλα όμως, παρουσιάζουν έλλειψη προσφερόμενης συναισθηματικής αξίας στον αναγνώστη.

Το βιβλίο, αν και από χαρτί, ιστορικά έχει αποδειχτεί άφθαρτο. Παρά τις πυρκαγιές σε βιβλιοθήκες της αρχαιότητας, το μεσαιωνικό Index Librorum Prohibitorum ή και το auto-da-fé των Ναζί , οι έντυπες εκδόσεις συνεχίζουν πεισματικά να υπάρχουν αλλά και να ηγούνται των αναγνωστικών προτιμήσεων. Η τεχνολογία όλα αυτά τα χρόνια απέδειξε πως το μόνο που μπορεί να κάνει, είναι να υπηρετεί το βιβλίο και οι εταιρίες τεχνολογίας που στο μέλλον θα καταφέρουν να το υπηρετήσουν επιτυχημένα, είναι εκείνες που θα σεβαστούν την ιστορία του και θα το αντιμετωπίζουν ως το πολυτιμότερο πολιτιστικό αγαθό.

 

Φάνης Χαραλάμπους 

Ιδρυτής booksecrets