To βιβλίο στην εποχή των social media

Δημοσιεύτηκε στις 20-09-2017

Είναι γνωστό πως τα social media συνεχίζουν να αλλάζουν τον κόσμο όπως τον ξέραμε. Η προσωπική διασυνδεσιμότητα συνοδεύεται από κοσμοϊστορικές αλλαγές σε κοινωνικό, πολιτισμικό και πολιτικό επίπεδο. Πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, το υποκείμενο μετατρέπεται σε έναν γιγάντιο πομποδέκτη πληροφορίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Τονίζω το επίθετο "ΓΙΓΑΝΤΙΟΣ" διότι η ροή και το μέγεθος της πληροφορίας που λαμβάνει, αναπαράγει ή δημιουργεί κάθε χρήστης, είναι δυσανάλογο των πραγματικών δυνατοτήτων του σε διαχείρηση και επεξεργασία.

Γενικά, πέρα από τα θετικά και τα αρνητικά των κοινωνικών δικτύων θα σταθώ στην επίδραση τους στον ψυχισμό κάθε χρήστη. Σε ατομικό επίπεδο, ο εθισμός, η μη δυνατότητα συγκέντρωσης, και το αυξημένο άγχος, αποτελούν συμπτώματα νέων ασθένειών όπως είναι το SMAD Social Media Anxiety Disorder.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μανιφέστο που έγραψε ο Chris Bolin σχετικά με τον εθισμό του διαδικτύου. Το μανιφέστο μπορεί να διαβαστεί με την προυπόθεση πως δεν είσαι συνδεδεμένος στο Ιντερνετ (off-line). Αξίζει να το διαβάσετε.

Στον κόσμο των social media, οτιδήποτε, ακόμα και το ψέμα, έχει αληθινό αντίκτυπο. Κάθε δύο δευτερόλεπτα που αφιερώνουμε τουλάχιστον σε κάθε δημοσίευση, επηρεάζει τον ψυχισμό, τις δραστηριότητες μας, την ίδια μας τη ζωή. Παράλληλα, κάθε ένας από τα δισεκατομμύρια χρήστες του Twitter, Facebook, Instagram, Snapchat, LinkedIn, προσπαθεί να ισορροπήσει σε πρωτόγνωρα μονοπάτια έκθεσης της προσωπικότητας του, στρατηγικής ή personal branding. Όλα αυτά, στα πλαίσια μιας μόνιμης μάχης να αδράξει τα οφέλη και τις ευκαιρίες, να προφυλαχτεί από τους κινδύνους, και παράλληλα να προφυλάξει αυτούς που αγαπάει.

Εκεί, κάπου στη μέση του ψηφιακού και του πραγματικού, στέκεται το βιβλίο, αόρατο και ορατό, αφού είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι, βρίσκεται παντού γύρω μας. Σφυρηλατεί προσωπικότητες, εμπνέει, συντροφεύει, μοιράζει ιστορίες.

Το βιβλίο, όπως κάθε τι άλλο, παρουσιάζεται στα social media μέσα από τους δημιουργούς και τους αναγνώστες του, καταλαμβάνοντας τον δικό του ζωτικό χώρο στην αναζήτηση της προσοχής του κοινού. Όμως πέφτει και αυτό στη παγίδα της εφήμερης προβολής. Σύμφωνα με έρευνες, οποιαδήποτε δημοσίευση σε δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο (facebook twitter κτλ) είναι ορατή μερικά λεπτά ή στην καλύτερη περίπτωση μερικές ώρες.

Το βιβλίο δεν αξίζει την ίδια περιορισμένη ψηφιακή έκθεση, αφού συνεχίζει να πωλείται, να δανείζεται, να υπάρχει σε φυσική μορφή ακόμα και στα πιο απίθανα μέρη. Πραγματικά συναρπαστικές πληροφορίες για κάθε βιβλίο, βρίσκονται χαμένες στον ωκεανό του διαδικτύου, πληροφορίες που αν ήταν άμεσα διαθέσιμες, θα έκαναν την ανάγνωση ελκυστικότερη και τη προώθηση κάθε βιβλίου αποδοτικότερη. Στην booksecrets παρατηρούμε έκπληκτοι, πως ένα τόσο δημοφιλές "προϊόν" δεν έχει τη δική του πλατφόρμα ανακάλυψης πολυμεσικού περιεχομένου και αλληλεπίδρασης με τον αναγνώστη. Όμως γιατί να υπάρξει κάτι τέτοιο, πόσο δημοφιλές μπορεί να είναι το βιβλίο;

Μοιάζει απίστευτο, όμως πολλές φορές οι πωλήσεις βιβλίων, βρίσκονται στην κορυφή της προτίμησης του αγοραστικού κοινού όσο αφορά την ψυχαγωγία, ξεπερνώντας σε τζίρους την βιομηχανία κινηματογράφου, μουσικής και video games. Αν και στη χώρα μας το βιβλίο δεν απολαμβάνει την προσοχή που του αξίζει, συνεχίζει να καλύπτει μια πάγια ανθρώπινη ανάγκη, την ανάγκη της ανακάλυψης και της απόδρασης.

Στην εποχή του εθισμού στα social media, οι ιστορίες τυπωμένες σε χαρτί, φαντάζουν γοητευτικότερες. Είναι πλέον ενισχυμένες με μια νέα ιδιότητα, την ιδιότητα της δημιουργικής αποσύνδεσης μας από το διαδίκτυο και κάθε είδους ηλεκτρονικής παρενόχλησης. Το καλύτερο αγχολυτικό βρίσκεται παντού γύρω μας και γι' αυτό στην booksecrets πιστεύουμε πως το μέλλον επιφυλάσσει πολλές ευχάριστες εκπλήξεις για τις έντυπες εκδόσεις.

Παρ΄όλα αυτά, πρωταγωνιστής στις μέρες μας είναι η οθόνη, κάθε είδους οθόνη. Αφού λοιπόν το ανθρώπινο βλέμμα είναι στραμμένο πάνω της, τότε το έντυπο βιβλίο οφείλει να εισβάλει στην ψηφιακή ζωή. Είναι ο μόνος τρόπος, να μας υπενθυμίζει αυτό που ο κύριος Bolin λέει στην τελευταία του πρόταση "Μην ξεχνάτε να κάνετε ένα δώρο στον εαυτό σας, να αποσυνδέεστε συχνά από το διαδίκτυο." Εμείς θα προσθέσουμε: γιατί όχι διαβάζοντας ένα καλό βιβλίο.

Φάνης Χαραλάμπους